1.Güç Aktarim Sistemlerinde Kaplin Seçimive Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

👤HKMF

Çok uzun zamandır güç aktarmakta, tahrik elemanlarını birbirlerine bağlamakta KAPLİN dediğimiz bağlantı elemanları kullanılmaktadır. Özellikle ülkemizde uzun yıllar boyunca tahrik sistemleri için, düşük maliyetli, standartlardan uzak bağlantı elemanları bu görev için kullanıldı. Ancak son zamanlarda komplike ve pahalı, önemli güç aktarım sistemlerinin artmasıyla birlikte kaliteli, standartlara uygun kaplinler araştırılmaya ve detaylı olarak incelenmeye başlanmış, en doğru kaplin seçimi henüz AR-GE safhasında öncelikli konular arasında yerini almıştır.

Bütün bunların yanında motor, pompa, ya da redüktör gibi güç aktarım elemanları için bir sigorta görevi gören kaplinler, günden güne bu görevini daha belirgin bir şekilde kullanıcılara hissettirmiş, aynı zamanda eksenel, açısal ve radyal kaçıklıkları telafi ederek düzgün ve sağlıklı tork-güç aktarma imkanı sağlamıştır.

Kaplin seçimi yukarıda bahsedildiği üzere bütün sistem için çok büyük önem arz etmekte olup, aynı zamanda tüm sisteme nazaran düşük maliyetli bir sigor¬ta elemanı olarak görev yapmaktadır. Doğru kaplin seçimi için dikkat edilmesi gereken hususlar ve kaplin seçimi aşağıdaki şekilde açıklanmıştır.

Kaplin bir güç kaynağında (motor vb.) üretilen dönme hareketini, bir başka sis¬teme (redüktör, makine, pompa, konveyör bantı vb.) aktaran elemandır. Kaplin dönme hareketinin yanında;

  • Güç kaybına neden olmamalı
  • Titreşimleri sönümlemeli
  • Oluşabilecek vuruntuları güç kaynağına (motor vb.) iletmemeli
  • Aşırı yüklenme durumlarında kırılarak motoru ya da diğer elemanları koruya¬rak sigorta görevi üstlenmeli

2. KAPLİN SEÇİMİ
2.1. Kaplin İki Tork Değerine Göre Seçilir.
TKN= Nominal Tork TKmax= Maksimum Tork

Şekil 2.1 Kaçıklık Tipleri [1].
Çok uzun zamandır güç aktarmakta, tahrik elemanlarını birbirlerine bağlamakta KAPLİN dediğimiz bağlantı elemanları kullanılmaktadır. Özellikle ülkemizde uzun yıllar boyunca tahrik sistemleri için, düşük maliyetli, standartlardan uzak bağlantı elemanları bu görev için kullanıldı. Ancak son zamanlarda komplike ve pahalı, önemli güç aktarım sistemlerinin artmasıyla birlikte kaliteli, standartlara uygun kaplinler araştırılmaya ve detaylı olarak incelenmeye başlanmış, en doğru kaplin seçimi henüz AR-GE arasında yerini almıştır.

2.2. Tahrik Nominal tork değerine göre hesaplanır.
TN=9550 X P(kW)/n(rpm) TKN≥ TN X St
Tablo 2.1 Sıcaklık katsayısı [2].
2.3. Maksimum Tork İçin
TKmax≥ Ts X Sz X St + TN X St Tahrik tarafındaki tork Ts=TAS X MA X SA Tahrik edilen taraftaki tork Ts=TLS X ML X SL MA= JL/( JA+ JL) M= JA/( JA+ JL)

Tablo 2.2 Başlangıç Frekans Katsayısı [3]

Tablo 2.3 Şok katsayısı [4].

3. ÖRNEK KAPLİN SEÇİMİ
Tahrik Eden Taraf Elektrik Motoru Büyüklüğü = A.C. Motor 315 L P= 160 kW Hız (n) = 1485 rpm
Tahrik Tarafındaki Atalet Momenti (JA) = 2,9 kgm2 Başlangıç frekansı (z) = 6 1/h Sz= 1,0 Ortam Sıcaklığı = 60 oC St=1,4
Tahrik Edilen Taraf
Vidalı kompresör Nominal Tork (TLN) = 930 Nm Tahrik Edilen Taraftaki Atalet Momenti (JL) = 6,8 kgm2

Hesaplama
TAN (Nm)= 9550 X PAN (kW)/nAN (rpm) TAN= 9550 X 160/1485=1029 Nm TKN≥TLN X St TKN≥ 930 X 1,4 = 1302 Nm
Bulunan Nominal Tork değerine göre en yakın bir üst nominal tork değerindeki kaplin seçilebilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus aynı zamanda TKmax değeridir. Maksimum tork değeri genellikle nominal tork değerinin 2 katı olarak alınır.

4. SONUÇ
Günümüzde kullanılan güç aktarım sistemleri tüm sanayi için tıpkı yaşayan bir vücudun kalbi gibidir. Bu sistem üze¬rinde kullanılan tüm elemanlar özenle ve dikkat seçilerek, uzun yıllar boyunca çalışarak plansız duruşlara neden ol¬mamalıdır. Kaplin, bu sistemler için oldukça elzem ve aynı zamanda uygun maliyetli bir sigorta elemanıdır. Doğru kaplin seçimi, tüm sistemin sağlığını, verimini artırıcı ve etkileyici bir konudur.

Kaynak: hktm.com.tr